Στην επαγγελματική υγιεινή βασική αρχή αποτελεί η αντιμετώπιση των κινδύνων στην πηγή τους. Εάν μια επικίνδυνη χημική ουσία δεν είναι απαραίτητη στη ροή εργασιών μιας επιχείρησης, επιδιώκεται η πλήρης κατάργηση της χρήσης της. Όταν αυτό δεν είναι εφικτό, εξετάζεται η δυνατότητα αντικατάστασής της από άλλη ουσία ή προϊόν με παρόμοια λειτουργικά χαρακτηριστικά, αλλά με χαμηλότερο επίπεδο επικινδυνότητας για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων.
Η αρχή της υποκατάστασης αποτελεί θεμελιώδη απαίτηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Προβλέπεται στην Οδηγία 98/24/ΕΚ, σύμφωνα με την οποία ο εργοδότης οφείλει, όπου είναι τεχνικά εφικτό, να αντικαθιστά επικίνδυνες χημικές ουσίες με λιγότερο επικίνδυνες. Παράλληλα, ενισχύεται από τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH), ο οποίος προωθεί ενεργά την αντικατάσταση επικίνδυνων ουσιών, ιδίως των ουσιών πολύ υψηλής ανησυχίας (SVHC), με ασφαλέστερες εναλλακτικές λύσεις.
Η υποκατάσταση (substitution) μιας επικίνδυνης ουσίας με μια λιγότερο επικίνδυνη μπορεί να ακολουθήσει τα παρακάτω στάδια:

• Ταυτοποίηση του προβλήματος: Προσδιορίζεται η ουσία που πρέπει να υποκατασταθεί και η παραγωγική διαδικασία στην οποία χρησιμοποιείται. 
• Συγκρότηση ομάδας εργασίας: Συμμετέχουν, όπου απαιτείται, ο τεχνικός ασφάλειας, ο ιατρός εργασίας και εργαζόμενοι που εμπλέκονται στη διαδικασία. 
• Ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης: Εκτιμώνται οι κίνδυνοι που σχετίζονται με τη χρήση της ουσίας. 
• Αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων: Πραγματοποιείται έρευνα στη βιβλιογραφία, σε βάσεις δεδομένων και στην αγορά για πιθανές εναλλακτικές ουσίες ή τεχνολογίες. 
• Αξιολόγηση εναλλακτικών επιλογών: Γίνεται συγκριτική αξιολόγηση λαμβάνοντας υπόψη πολλαπλές παραμέτρους (τοξικότητα, ευφλεκτότητα, περιβαλλοντικές επιπτώσεις, τεχνική καταλληλότητα). 
• Εφαρμογή και παρακολούθηση: Υλοποιείται η νέα λύση και αξιολογείται η αποτελεσματικότητά της σε βάθος χρόνου. 

Η διαδικασία της υποκατάστασης μπορεί αρχικά να φαίνεται σύνθετη ή δαπανηρή, ωστόσο σε πολλές περιπτώσεις οδηγεί σε μακροπρόθεσμα οφέλη, όπως η μείωση των επαγγελματικών κινδύνων, η βελτίωση των συνθηκών εργασίας, η συμμόρφωση με τη νομοθεσία και η ενίσχυση της περιβαλλοντικής προστασίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα για ουσίες καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες ή τοξικές για την αναπαραγωγή (CMR), η υποκατάσταση δεν αποτελεί απλώς καλή πρακτική αλλά νομική υποχρέωση, εφόσον υπάρχουν τεχνικά εφικτές εναλλακτικές λύσεις.
Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, η ανάπτυξη και προώθηση ασφαλέστερων εναλλακτικών ουσιών και τεχνολογιών ενισχύεται συνεχώς, συμβάλλοντας στη μετάβαση προς πιο βιώσιμα και ασφαλή συστήματα παραγωγής.