ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ
ΒΙΑΣ ή/και ΤΗΣ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ
Το Ελληνικό Ινστιτούτο Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.), ως ο φορέας των εθνικών κοινωνικών εταίρων για την ΥΑΕ, εκφράζει μέσα από το έργο και τη λειτουργία του τη δέσμευσή τους στο σεβασμό της αξιοπρέπειας και της υγείας, σωματικής και ψυχικής, και της ασφάλειας των εργαζομένων , όπως αποτυπώθηκε στην ΕΓΣΣΕ 2021 (άρθρο 8) και την προτεραιότητα που αποδίδουν:
- στην καταπολέμηση των φαινομένων της βίας και της σεξουαλικής παρενόχλησης στους χώρους εργασίας, όπως έμπρακτα αποτυπώθηκε με την ομόφωνη υποστήριξή τους στην κύρωση της ΔΣΕ 190
- στην αναγνώριση ότι η βία και η σεξουαλική παρενόχληση είναι ασύμβατες με την προώθηση βιώσιμων επιχειρήσεων και έχουν αρνητικές συνέπειες στην οργάνωση της εργασίας, στις εργασιακές σχέσεις, στην παροχή κινήτρων στον εργαζόμενο, στη φήμη της επιχείρησης και στην παραγωγικότητα και
- στη λήψη μέτρων που θα αποδεικνύουν έμπρακτα την κοινωνική ευθύνη του ΕΛΙΝΥΑΕ απέναντι στο φαινόμενο της ενδοοικογενειακής βίας.
Η Πολιτική του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία διέπεται από το ισχύον πλαίσιο κανόνων και αρχών της νομοθεσίας, που καθορίζουν την ευθύνη του για:
- την έγκαιρη πρόληψη και κατάλληλη αντιμετώπιση των κινδύνων για την υγεία, σωματική και ψυχική, και την ασφάλεια στην εργασία
- την ευθύνη του για τη διαμόρφωση και διατήρηση ενός περιβάλλοντος μηδενικής ανοχής στα φαινόμενα βίας, παράνομων διακρίσεων, εκφοβισμών και παρενοχλήσεων οποιασδήποτε φύσης και μορφής και κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες που μπορεί να εμφανισθούν στο εργασιακό του περιβάλλον
- τη συνεργασία του με το προσωπικό του και τα άτομα που συνεργάζονται για την επίτευξη του έργου του στην πρόληψη, την αποφυγή και την αντιμετώπιση συμπεριφορών και φαινομένων βίας και παρενόχλησης, οποιασδήποτε μορφής, συμπεριλαμβανομένης της βίας και παρενόχλησης λόγω φύλου, και της σεξουαλικής παρενόχλησης και
- τη διάθεση διαδικασιών αναφοράς των συμπεριφορών ή/και πράξεων παράνομων κατά το νόμο διακρίσεων, παρενόχλησης ή/και βίας, όταν συμβαίνουν ώστε να μην παραμένουν αφανείς, με την παροχή προστασίας στα θύματα τέτοιων συμπεριφορών.
- τη διάθεση με τρόπο συστηματικό και αποφασιστικό διαδικασιών ελέγχου και διαπίστωσης των πραγματικών γεγονότων ώστε:
α) να επιλύονται εντάσεις και προστριβές στους χώρους εργασίας και εκπαίδευσης πριν μετατραπούν σε παγιωμένη κατάσταση,
β) να επιβάλλονται πειθαρχικά μέτρα στο βαθμό που πρέπει και σε αυτούς που πρέπει, όποιοι και αν είναι αυτοί,
γ) να προωθούνται οι δέουσες διοικητικές, θεσμικές και λειτουργικές παρεμβάσεις ώστε να αντιμετωπίζονται αιτίες και λόγοι τέτοιων συμπεριφορών
γ) να ελαχιστοποιηθούν και τελικά να εξαλειφθούν συμπεριφορές, που πλήττουν την ψυχολογική, σωματική και σεξουαλική υγεία και αξιοπρέπεια του ατόμου και μετατρέπουν το περιβάλλον εργασίας και εκπαίδευσης του ΕΛΙΝΥΑΕ σε χώρο βλάβης παρά προσωπικής ανάπτυξης.
Η παρούσα Πολιτική για τη Βία και την Παρενόχληση του ΕΛΙΝΥΑΕ δεν υποκαθιστά τα δικαιώματα των θυμάτων ούτε τα πειθαρχικά και λοιπά μέτρα που προβλέπονται από τον νόμο, ούτε οποιαδήποτε άλλα νομικά μέσα αναζήτησης δικαίου, θεραπείας και αποζημίωσης των συνεπειών από βλαπτικές ενέργειες. Λειτουργεί επικουρικά προς αυτά τα μέσα, αλλά και αυτόνομα.
- Σκοπός
Σκοπός της πολιτικής αυτής είναι η δημιουργία και η εδραίωση ενός περιβάλλοντος εργασίας το οποίο σέβεται, προωθεί και διασφαλίζει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και το δικαίωμα κάθε προσώπου σε έναν κόσμο εργασίας χωρίς διακρίσεις, βία και παρενόχληση.
- Πεδίο εφαρμογής – Υπαγόμενα πρόσωπα
Στην παρούσα πολιτική εμπίπτουν οι πάσης φύσεως εργαζόμενοι και απασχολούμενοι στο ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε., ανεξάρτητα από το συμβατικό τους καθεστώς, συμπεριλαμβανομένων των απασχολούμενων με σύμβαση έργου, ανεξαρτήτων υπηρεσιών, έμμισθης εντολής, των απασχολούμενων μέσω τρίτων παρόχων υπηρεσιών, των ατόμων που παρακολουθούν κατάρτιση, συμπεριλαμβανομένων των ασκούμενων και των μαθητευόμενων, των εθελοντών, των ατόμων των οποίων η σχέση εργασίας έχει λήξει, των ατόμων που αιτούνται εργασία και λοιπών ατόμων που συνεργάζονται με αυτό.
- Απαγορευμένες μορφές συμπεριφοράς – Ορισμοί
α) Ως «βία και παρενόχληση» νοούνται οι μορφές συμπεριφοράς, πράξεις, πρακτικές ή απειλές αυτών, που αποσκοπούν, οδηγούν ή ενδέχεται να οδηγήσουν σε σωματική, ψυχολογική, σεξουαλική ή οικονομική βλάβη, είτε εκδηλώνονται μεμονωμένα είτε κατ’ επανάληψη.
β) Ως «παρενόχληση» νοούνται οι μορφές συμπεριφοράς, που έχουν ως σκοπό ή αποτέλεσμα την παραβίαση της αξιοπρέπειας του προσώπου και τη δημιουργία εκφοβιστικού, εχθρικού, εξευτελιστικού, ταπεινωτικού ή επιθετικού περιβάλλοντος, ανεξαρτήτως εάν συνιστούν μορφή διάκρισης, και περιλαμβάνουν και την παρενόχληση λόγω φύλου ή για άλλους λόγους διάκρισης.
γ) Ως «παρενόχληση λόγω φύλου» νοούνται οι μορφές συμπεριφοράς που συνδέονται με το φύλο ενός προσώπου, οι οποίες έχουν ως σκοπό ή αποτέλεσμα την παραβίαση της αξιοπρέπειας του προσώπου αυτού και τη δημιουργία εκφοβιστικού, εχθρικού, εξευτελιστικού, ταπεινωτικού ή επιθετικού περιβάλλοντος. Οι μορφές συμπεριφοράς αυτές περιλαμβάνουν και τη σεξουαλική παρενόχληση, καθώς και μορφές συμπεριφοράς που συνδέονται με τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την έκφραση, την ταυτότητα ή τα χαρακτηριστικά φύλου του προσώπου, πραγματικά ή νομιζόμενα.
- Πεδίο εφαρμογής – Έννοια χώρου εργασίας
Οι μορφές συμπεριφοράς βίας και παρενόχλησης μπορούν να λαμβάνουν χώρα ιδίως:
(α) στον χώρο εργασίας, συμπεριλαμβανομένων και χώρων όπου ο εργαζόμενος κάνει διάλειμμα για ανάπαυση ή για φαγητό, και σε χώρους ατομικής υγιεινής και φροντίδας, (β) στις μετακινήσεις από και προς την εργασία, τις λοιπές μετακινήσεις, τα ταξίδια, την εκπαίδευση, καθώς και τις εκδηλώσεις και τις κοινωνικές δραστηριότητες που σχετίζονται με την εργασία και (γ) κατά τις επικοινωνίες που σχετίζονται με την εργασία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που πραγματοποιούνται μέσω τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνίας.
- Υποχρεώσεις ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.
- Ενθάρρυνση για τη διατήρηση εργασιακού κλίματος όπου ο σεβασμός στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η συνεργασία και η αλληλοβοήθεια είναι βασικές αξίες.
- Διάγνωση και εκτίμηση των κινδύνων βίας και παρενόχλησης στην εργασία
- Σχεδιασμός και εφαρμογή μέτρων και δραστηριοτήτων έγκαιρης πρόληψης και αντιμετώπισης συμπεριφορών και περιστατικών βίας και παρενόχλησης, με προτεραιότητα στην κατάλληλη προστασία των θυμάτων.
- Αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των εφαρμοζόμενων προληπτικών μέτρων και των μέτρων αντιμετώπισης και αναθεώρηση/επικαιροποίηση της εκτίμησης των κινδύνων και των μέτρων.
- Δράσεις επικοινωνίας, ευαισθητοποίησης και ενίσχυσης των γνώσεων γύρω από το τι είναι παρενόχληση, εκφοβισμός και βία, το αντίκτυπο των συμπεριφορών αυτών στην υγεία και την ασφάλεια των θυμάτων και τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του ΕΛΙΝΥΑΕ και του προσωπικού του ως προς τα ζητήματα αυτά.
- Έμπρακτη επίδειξη μηδενικής ανοχής και εφαρμογή αποτελεσματικών διαδικασιών για την παραλαβή, τη διερεύνηση και τη διαχείρισή κάθε καταγγελίας ή σχετικής αναφοράς για βία και παρενόχληση, κάθε είδους και μορφής σύμφωνα με τη νομοθεσία, με αμεροληψία, εμπιστευτικότητα και σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας καθώς και την έγκαιρη λήψη κατάλληλων μέτρων για την προστασία του θιγόμενου προσώπου.
- Ορισμός «Προσώπου Αναφοράς» για την καθοδήγηση και την ενημέρωση των εργαζομένων αναφορικά με την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία και την παραλαβή και περαιτέρω διαχείριση της εξέτασης των αναφορών/ καταγγελιών
- Προστασία απασχόλησης και υποστήριξη εργαζομένων θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας, κατά το δυνατόν, με κάθε πρόσφορο μέσο ή εύλογη προσαρμογή, όπως με την προστασία της απασχόλησης, την παροχή ειδικής άδειας ή ευέλικτων ρυθμίσεων εργασίας έπειτα από αίτημα του εργαζόμενου θύματος ενδοοικογενειακής βίας, με σκοπό την υποστήριξή του στη διατήρηση της εργασίας και στην ομαλή του επανένταξη μετά από τέτοια περιστατικά, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που υπάρχουν ανήλικα τέκνα ή τέκνα με αναπηρίες ή σοβαρά νοσήματα.
- Παροχή συνδρομής και πρόσβασης σε κάθε αρμόδια δημόσια, διοικητική ή δικαστική αρχή, κατά την έρευνα τέτοιου είδους περιστατικού ή συμπεριφοράς, εφόσον ζητηθεί από αυτές.
- Δικαιώματα θιγομένων
Σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, κάθε πρόσωπο που υφίσταται περιστατικό βίας και παρενόχλησης σε βάρος του, έχει δικαίωμα να:
α. προβεί σε καταγγελία εντός του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.
β. καταθέσει προσφυγή ενώπιον των αρμόδιων Αρχών (πχ Επιθεώρηση Εργασίας, Συνήγορο του Πολίτη)
γ. αιτηθεί δικαστικής προστασίας.
Επίσης κάθε πρόσωπο που θίγεται από περιστατικό βίας και παρενόχλησης σε βάρος του, έχει δικαίωμα να αποχωρήσει από τον εργασιακό χώρο για εύλογο χρόνο, χωρίς στέρηση μισθού ή άλλη δυσμενή συνέπεια, εφόσον κατά την εύλογη πεποίθησή του υφίσταται επικείμενος σοβαρός κίνδυνος για τη ζωή, την υγεία ή την ασφάλειά του, σύμφωνα με τις σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις εφόσον δράστες τέτοιας συμπεριφοράς είναι ο Πρόεδρος ή Μέλη του ΔΣ του ΕΛΙΝΥΑΕ ή όταν δεν λαμβάνουν τα απαραίτητα πρόσφορα μέτρα, ώστε να αποκατασταθεί η εργασιακή ειρήνη, ή όταν τα μέτρα αυτά δεν είναι ικανά για να σταματήσουν τη συμπεριφορά βίας και παρενόχλησης.
Στην περίπτωση αυτήν, ο/η αποχωρών/ούσα υποχρεούται να ενημερώσει προηγουμένως τον εργοδότη εγγράφως, αναφέροντας το περιστατικό βίας και παρενόχλησης και τα περιστατικά που αιτιολογούν την πεποίθησή του/της, ότι επίκειται σοβαρός κίνδυνος για τη ζωή, την υγεία ή την ασφάλειά του/της. Εφόσον δεν υφίσταται ή έχει πάψει να υφίσταται ο κίνδυνος και το πρόσωπο αυτό αρνείται να επιστρέψει στον εργασιακό χώρο, το ΕΛΙΝΥΑΕ έχει τα προβλεπόμενα από το νόμο δικαιώματα.
- Απαγόρευση αντιποίνων
Απαγορεύεται και είναι άκυρη η καταγγελία ή η, με οποιονδήποτε τρόπο, λύση της έννομης σχέσης στην οποία στηρίζεται η απασχόληση, καθώς και κάθε άλλη δυσμενής εν γένει μεταχείριση θιγομένου προσώπου, εφόσον συνιστά εκδικητική συμπεριφορά ή αντίμετρο για περιστατικό βίας και παρενόχλησης.
- Βάρος απόδειξης
Το άτομο που κατηγορείται για το περιστατικό βίας ή παρενόχλησης είναι αυτό που πρέπει να αποδείξει πως το συγκεκριμένο περιστατικό ΔΕΝ έλαβε χώρα.
Η Πολιτική για τη βία και την παρενόχληση του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. διέπεται από το ν. 4808/2021 (ΦΕΚ Α΄101/19.6.2021) και των σχετικών διατάξεων του ν. 3850/2010 (ΦΕΚ Α΄84/2.6.2010) και επικαιροποιείται σε συμμόρφωση με ισχύον θεσμικό πλαίσιο για την ενίσχυση της πρόληψης και αντιμετώπισης των φαινομένων βίας και παρενόχλησης στην εργασία. ] Αντίγραφο αυτής της πολιτικής είναι διαθέσιμο στην επίσημη ιστοσελίδα του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.