Χημικές ουσίες
Δελτία Δεδομένων Ασφάλειας (ΔΔΑ – MSDS)
Το Δελτίο Δεδομένων Ασφάλειας (ΔΔΑ, αγγλικός όρος: Safety Data Sheet – SDS, παλαιότερα Material Safety Data Sheet – MSDS) αποτελεί βασικό έγγραφο παροχής πληροφοριών σχετικά με την επικινδυνότητα και την ασφαλή χρήση μιας χημικής ουσίας ή μείγματος. Σκοπός του είναι να επιτρέπει στους χρήστες να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία της υγείας, της ασφάλειας και του περιβάλλοντος.
Η υποχρέωση σύνταξης και παροχής Δελτίων Δεδομένων Ασφάλειας (ΔΔΑ) καθορίζεται σήμερα από τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (REACH), ο οποίος αντικατέστησε το παλαιότερο κανονιστικό πλαίσιο (Οδηγία 91/155/ΕΟΚ). Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, ο παραγωγός, ο εισαγωγέας ή ο διανομέας επικίνδυνης ουσίας ή μείγματος υποχρεούται να παρέχει ΔΔΑ στον επαγγελματία χρήστη, ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής χρήση της ουσίας.
Σύμφωνα με τον Νόμο 3850/2010, ο εργοδότης οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις πληροφορίες των ΔΔΑ για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων, στο πλαίσιο της εκτίμησης του επαγγελματικού κινδύνου.
Το Δελτίο Δεδομένων Ασφάλειας περιλαμβάνει υποχρεωτικά 16 τυποποιημένες ενότητες:
1. Στοιχεία της ουσίας ή του μείγματος και της εταιρείας/επιχείρησης (ταυτότητα προϊόντος, χρήση, στοιχεία προμηθευτή, τηλέφωνο έκτακτης ανάγκης)
2. Προσδιορισμός επικινδυνότητας (ταξινόμηση, εικονογράμματα, δηλώσεις επικινδυνότητας και προφύλαξης)
3. Σύνθεση / πληροφορίες για τα συστατικά (σύσταση, επικίνδυνα συστατικά και συγκεντρώσεις)
4. Μέτρα πρώτων βοηθειών (οδηγίες ανά οδό έκθεσης)
5. Μέτρα για την καταπολέμηση της πυρκαγιάς (μέσα πυρόσβεσης, ειδικοί κίνδυνοι)
6. Μέτρα για την αντιμετώπιση τυχαίας έκλυσης (προφυλάξεις, καθαρισμός, περιβαλλοντικά μέτρα)
7. Χειρισμός και αποθήκευση (ασφαλής χρήση, συνθήκες αποθήκευσης)
8. Έλεγχος της έκθεσης / ατομική προστασία (Οριακές Τιμές Έκθεσης (ΟΤΕ), Μέτρα Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ), μέτρα ελέγχου)
9. Φυσικές και χημικές ιδιότητες (pH, σημείο ζέσης, οσμή κ.ά.)
10. Σταθερότητα και δραστικότητα (ασυμβατότητες, συνθήκες προς αποφυγή)
11. Τοξικολογικές πληροφορίες (επιπτώσεις στην υγεία)
12. Οικολογικές πληροφορίες (περιβαλλοντική συμπεριφορά, βιοσυσσώρευση)
13. Στοιχεία σχετικά με τη διάθεση (διαχείριση αποβλήτων)
14. Πληροφορίες σχετικά με τη μεταφορά (κατηγορίες κινδύνου μεταφοράς)
15. Κανονιστικές πληροφορίες (σχετική νομοθεσία)
16. Άλλες πληροφορίες (συμπληρωματικά στοιχεία, αναθεωρήσεις)
Στην πράξη, τα Δελτία Δεδομένων Ασφάλειας αποτελούν βασικό εργαλείο για την εκτίμηση του χημικού κινδύνου, την επιλογή κατάλληλων μέτρων πρόληψης και προστασίας, την ενημέρωση και εκπαίδευση των εργαζομένων, την οργάνωση ασφαλών διαδικασιών εργασίας, καθώς και την αντιμετώπιση περιστατικών έκτακτης ανάγκης. Μέσω των πληροφοριών που περιλαμβάνουν, διευκολύνουν τον εργοδότη και τους εργαζόμενους να αναγνωρίζουν τους πιθανούς κινδύνους και να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για την ασφαλή χρήση των χημικών ουσιών.
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι πληροφορίες που αφορούν τα μέσα ατομικής προστασίας (ΜΑΠ), τον κατάλληλο εξαερισμό του χώρου εργασίας, τον ασφαλή χειρισμό και την αποθήκευση των ουσιών καθώς και τα μέτρα πρώτων βοηθειών και αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών, καθώς συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση της έκθεσης των εργαζομένων και στην πρόληψη επαγγελματικών κινδύνων.
Σήμερα, η μορφή και το περιεχόμενο των Δελτίων Δεδομένων Ασφάλειας καθορίζονται από τον Κανονισμό (ΕΚ) 1907/2006 (REACH), όπως έχει τροποποιηθεί από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2020/878. Τα Δελτία Δεδομένων Ασφάλειας (SDS) συντάσσονται υποχρεωτικά σε τυποποιημένες 16 ενότητες και πρέπει να παρέχονται στη γλώσσα της χώρας στην οποία διατίθεται το προϊόν, δηλαδή στην ελληνική γλώσσα στην χώρα μας.