Χημικές ουσίες
Επισήμανση χημικών ουσιών (Ευρωπαϊκός Κανονισμός CLP)
Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός (ΕΚ) 1272/2008, γνωστός ως Κανονισμός CLP, προέρχεται από τα αρχικά των αγγλικών όρων Classification (Ταξινόμηση), Labelling (Επισήμανση) και Packaging (Συσκευασία). Ο Κανονισμός αυτός εναρμονίζει το ευρωπαϊκό σύστημα ταξινόμησης και επισήμανσης των χημικών ουσιών και μειγμάτων με το Παγκόσμιο Εναρμονισμένο Σύστημα (GHS – Globally Harmonized System).
Ο Κανονισμός CLP καθορίζει τα κριτήρια ταξινόμησης των χημικών ουσιών και μειγμάτων σε κατηγορίες κινδύνου, οι οποίες σχετίζονται με φυσικούς κινδύνους, κινδύνους για την υγεία και κινδύνους για το περιβάλλον. Η ταξινόμηση αυτή προσδιορίζει το είδος και το βαθμό επικινδυνότητας μιας ουσίας για τον χρήστη, είτε πρόκειται για εργαζόμενο είτε για καταναλωτή.
Κάθε επικίνδυνη ουσία ή μείγμα επισημαίνεται με κατάλληλα εικονογράμματα κινδύνου, τα οποία αποτελούν οπτικά σύμβολα που ενημερώνουν άμεσα για τη φύση του κινδύνου. Παράλληλα, συνοδεύεται από Δηλώσεις Επικινδυνότητας (Hazard Statements – H) και Δηλώσεις Προφύλαξης (Precautionary Statements – P). Οι Δηλώσεις Επικινδυνότητας περιγράφουν την φύση και τη σοβαρότητα του κινδύνου, ενώ οι Δηλώσεις Προφύλαξης καθορίζουν τα μέτρα πρόληψης ασφαλούς χειρισμού, αποθήκευσης και αντιμετώπισης περιστατικών.
Ως τοξικές χαρακτηρίζονται οι ουσίες και τα μείγματα που, μέσω εισπνοής, κατάποσης ή απορρόφησης από το δέρμα, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές οξείες ή χρόνιες επιπτώσεις στην υγεία, ακόμη και θάνατο. Επισημαίνεται ότι μία ουσία μπορεί να παρουσιάζει περισσότερες από μία επικίνδυνες ιδιότητες, για παράδειγμα να είναι εύφλεκτη και τοξική. Στην περίπτωση αυτή φέρει πολλαπλές ταξινομήσεις και τα αντίστοιχα εικονογράμματα.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται σε ουσίες που προκαλούν σοβαρές μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία, όπως οι καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες και τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες (CMR).
Τα τελευταία χρόνια, το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο έχει ενισχυθεί σημαντικά με την εισαγωγή νέων τάξεων κινδύνου στο πλαίσιο του Κανονισμού CLP, όπως οι ενδοκρινικοί διαταράκτες, δηλαδή ουσίες που μπορούν να επηρεάσουν το ενδοκρινικό σύστημα του ανθρώπου και να προκαλέσουν διαταραχές στην ορμονική ισορροπία, καθώς και ουσίες με ιδιότητες ανθεκτικότητας και βιοσυσσώρευσης. Στις κατηγορίες αυτές περιλαμβάνονται ουσίες που είναι ανθεκτικές, βιοσυσσωρεύσιμες και τοξικές (PBT), καθώς και πολύ ανθεκτικές και πολύ βιοσυσσωρεύσιμες (vPvB), οι οποίες παρουσιάζουν ιδιαίτερη ανησυχία λόγω της παραμονής τους στο περιβάλλον και της δυνατότητας συσσώρευσης στους οργανισμούς.
Η ορθή επισήμανση των χημικών ουσιών αποτελεί βασικό εργαλείο πρόληψης, καθώς συμβάλλει στην άμεση αναγνώριση των κινδύνων , στην ασφαλή χρήση των προϊόντων και στην προστασία της υγείας και της ασφάλειας στους χώρους εργασίας.