Ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι στην εργασία

Εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου

Εκτίμηση ψυχοκοινωνικών κινδύνων
Η εκτίμηση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων είναι υποχρεωτική από τη νομοθεσία (Ν 3850/2010). Τα στάδια της εκτίμησης ψυχοκοινωνικών κινδύνων είναι: 
οκ

Η συμμετοχή των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους σε κάθε στάδιο της διαδικασίας είναι καθοριστική για την επιτυχία.
Πρώτο στάδιο. Αναγνώριση πηγών ψυχοκοινωνικών κινδύνων. 
Αναλυτικά το πρώτο βήμα για την επιτυχή διαχείριση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων είναι η έγκαιρη και η εξαντλητική αναγνώρισή τους.
Η αρχή μπορεί να γίνει με την παρατήρηση του εργασιακού χώρου, την επισκόπηση περιγραφών θέσεων εργασίας, την ανάλυση εργασιακών καθηκόντων, τις συνεντεύξεις με εργαζόμενους, και άλλα. Παρατηρώντας τις καθημερινές λειτουργίες γίνεται ο εντοπισμός εμφανών στρεσσογόνων παραγόντων, όπως προβλήματα επικοινωνίας, πιθανές συγκρούσεις, το επίπεδο φόρτου εργασίας, μη διακριτοί ρόλοι και πιεστικές προθεσμίες. Επίσης πρέπει να γίνει καταγραφή τυχόν καταγγελιών για βία και παρενόχληση. 
Δεύτερο στάδιο. Εκτίμηση ψυχοκοινωνικών κινδύνων.
Το πρώτο βήμα στο δεύτερο στάδιο είναι η καταγραφή των συνεπειών των πηγών ψυχοκοινωνικών κινδύνων. Τα δεδομένα που αφορούν τις ημέρες ασθένειας, τους τραυματισμούς, τις αποχωρήσεις και τα προβλήματα υγείας των εργαζομένων μπορούν να συμβάλλουν σε αυτό. Κατόπιν γίνεται σύγκριση των ομάδων εργαζομένων ανάλογα με την έκθεση τους σε πηγές ψυχοκοινωνικών κινδύνων. Εδώ μπορεί να γίνει αναγνώριση  των εργαζομένων ή των ομάδων εργαζομένων που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο. 
Η εκτίμηση ψυχοκοινωνικών κινδύνων γίνεται με κατάλληλα εργαλεία και τεχνικές όπως: 

  • Ομάδες εστίασης, ή αλλιώς focus groups, και συνεντεύξεις: Διεξαγωγή συζητήσεων με εργαζόμενους και υπεύθυνους για τον εντοπισμό συγκεκριμένων στρεσσογόνων παραγόντων.
  •  Έρευνες και ερωτηματολόγια: Χρήση εργαλείων όπως το Ψυχοκοινωνικό Ερωτηματολόγιο της Κοπεγχάγης COPSOQ-III, για την αξιολόγηση των αντιλήψεων των εργαζομένων σχετικά με τις συνθήκες εργασίας. 

Στη συνέχεια πρέπει να γίνει εκτίμηση της πιθανότητας έκθεσης σε πηγές ψυχοκοινωνικών κινδύνων και της σοβαρότητας των συνεπειών. 
Τέλος πρέπει να γίνει ιεράρχηση των κινδύνων για τη λήψη μέτρων ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου.
Παραδείγματα κατηγοριοποίησης των  κινδύνων με βάση την πιθανή επίδρασή τους:
o    Υψηλός Κίνδυνος: έντονο άγχος ή βλάβη που μπορεί να οδηγήσει σε νομικές ή οργανωτικές συνέπειες, όπως για παράδειγμα η παρενόχληση.
o    Μέτριος Κίνδυνος: Χρόνιοι στρεσσογόνοι παράγοντες που παράλληλα μειώνουν την παραγωγικότητα, όπως για παράδειγμα  υπερβολικός νοητικός φόρτος εργασίας.
o    Χαμηλός Κίνδυνος: Διαχειρίσιμοι κίνδυνοι που μπορούν να κλιμακωθούν αν δεν αντιμετωπιστούν, όπως παραδείγματος χάριν ασαφή κανάλια επικοινωνίας.
Το τρίτο στάδιο αφορά τον σχεδιασμό των κατάλληλων παρεμβάσεων που θα εφαρμοστούν. Η καθιερωμένη προσέγγιση για τη διαχείριση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων  περιλαμβάνει πρωτογενείς, δευτερογενείς και τριτογενείς παρεμβάσεις στον χώρο εργασίας που περιγράφονται παρακάτω. 
Το τέταρτο και τελευταίο στάδιο αφορά την επανεκτίμηση. Μετά τη λήψη μέτρων πρέπει να γίνει αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους. 
Τέλος, η εκτίμηση των κινδύνων αποτελεί μια δυναμική διαδικασία που χρειάζεται τακτική αναθεώρηση, είτε βάσει προκαθορισμένων χρονικών ορίων, όπως για παράδειγμα κάθε ένα χρόνο, είτε σε περιπτώσεις μεταβολών στον χώρο εργασίας.

Ακολουθήστε μας