Υ.Α. Δ9Β/Φ166/οικ20076/ΓΔΦΠ5258/329/2005 (ΦΕΚ 1530/Β` 7.11.2005)
Καταργήθηκε από:
- Υ.Α. ΥΠΕΝ/ΔΑΠ/42138/552/2021 (ΦΕΚ 1960/Β` 14.5.2021) Κανονισμός Γεωθερμικών Εργασιών (Άρθρο 27)
| Συνημμένο | Μέγεθος |
|---|---|
| ΦΕΚ 1530Β_2005 | 114.08 KB |
1. Τις διατάξεις του άρθρου 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και κυβερνητικά όργανα που κυρώθηκε με το πρώτο άρθρο του π.δ. 63/2005 (ΦΕΚ 98/τ.Α΄).
2. Τις διατάξεις του π.δ. 381/1989 (ΦΕΚ 168/Α/1989) «Οργανισμός του Υπουργείου Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας».
3. Τις διατάξεις του π.δ. 92/1993 (ΦΕΚ 38/Α/1993) «Καθορισμός αρμοδιοτήτων που διατηρούνται από τον Υπουργό και τις διανομαρχιακού επιπέδου αρχές του Υπουργείου Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας» και συγκεκριμένα την παρ. 100 του άρθρου 1 και την παρ. 9 του άρθρου 2.
4. Το π.δ. 27/1996 (ΦΕΚ19/Α/1996) «Συγχώνευση των Υπουργείων Τουρισμού, Βιομηχανίας, Ενέργειας & Τεχνολογίας και Εμπορίου στο Υπουργείο Ανάπτυξης», όπως τροποποιήθηκε με το π.δ. 122/2004 (ΦΕΚ 85/ Α/84).
5. Την με υπ’ αριθμ. Δ15/Α/Φ19/οικ.4889/24.3.2004 (ΦΕΚ 528/Β/26.3.2004) κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Ανάπτυξης, με την οποία ανατέθηκαν αρμοδιότητες στους Υφυπουργούς Ανάπτυξης Γεώργιο Σαλαγκούδη και Ιωάννη Παπαθανασίου.
6. Τις διατάξεις του άρθρου 8 του ν. 3175/2003 (ΦΕΚ 207/Α/29.8.2003).
7. Τις αποφάσεις «Χαρακτηρισμός Γεωθερμικών Πεδίων» (Δ9Β/Φ166/οικ1508/ΓΔΦΠ374/10/27.1.2004 ΦΕΚ208/Β/ 5.2.2004) «Όροι και διαδικασία εκμίσθωσης του δικαιώματος του Δημοσίου για έρευνα και διαχείριση του γεωθερμικού δυναμικού και της εν γένει διαχείρισης των γεωθερμικών πεδίων της Χώρας.» (Δ9Β/Φ166/οικ8411/ΓΔΦΠ2373/117/6.5.2005, ΦΕΚ635/Β/12.5.2005) και «Χαρακτηρισμός και υπαγωγή σε κατηγορίες των Γεωθερμικών Πεδίων της Χώρας.» (Δ9Β/Φ166/12647/ΓΔΦΠ3557/193/8.7.2005 ΦΕΚ1012Β/13.7.2005) οι οποίες εκδόθηκαν κατ’εφαρμογήν των διατάξεων του ανωτέρω ν. 3175/2003.
8. Την απόφαση του Γεν. Γραμματέα του Υπουργείου Ανάπτυξης υπ’ αριθμ. 17659/ΓΔΦΠ /5166/29.10.2003 με θέμα «Συγκρότηση Ομάδων Εργασίας» με την οποία συγκροτήθηκε Επιτροπή για τη σύνταξη σχεδίου Υπουργικής Απόφασης του άρθρου 8 του ν. 3175/2003 περί Κανονισμού Γεωθερμικών Εργασιών.
9. Την από 5.3.2004 Έκθεση των Εργασιών της παραπάνω Επιτροπής με την οποία μας υποβλήθηκε το Σχέδιο Κανονισμού Γεωθερμικών Εργασιών.
10. Το έγγραφο του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με υπ’ αριθμ. 1524/2.6.2004 με το οποίο μας διαβιβάσθηκαν απόψεις επί του σχεδίου Κανονισμού Γεωθερμικών Εργασιών.
11. Το έγγραφο του Τεχνικού Επιμελητηρίου της Ελλάδας με υπ’ αριθμ. 12902/2.8.2004 με το οποίο μας διαβιβάσθηκαν απόψεις επί του σχεδίου Κανονισμού Γεωθερμικών Εργασιών.
12. Το έγγραφο του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών με υπ’ αριθμ. 3040/20.10.2004 με το οποίο μας διαβιβάσθηκε γνωμοδότηση της αρμόδιας Δ/νσης του ΙΓΜΕ επί του σχεδίου Κανονισμού Γεωθερμικών Εργασιών.
13. Το γεγονός ότι από τις διατάξεις της παρούσας απόφασης δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού, αποφασίζουμε:
Η διενέργεια γεωθερμικών εργασιών από πλευράς ορθολογικής δραστηριότητας, υγιεινής και ασφάλειας εργαζομένων και περιοίκων διέπεται στο εξής από τις παρακάτω διατάξεις:
Ο παρών Κανονισμός εκδίδεται κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 8 του νόμου 3175/2003 (ΦΕΚ 207/Α/29.8.2003). Από τον παρόντα Κανονισμό, διέπονται, από άποψη ορθολογικής δραστηριότητας, υγιεινής και ασφάλειας εργαζομένων, περιοίκων και διερχομένων, οι εργασίες έρευνας, εκμετάλλευσης ή διαχείρισης γεωθερμικού πεδίου σύμφωνα με τους ορισμούς του άρθρου 2 του ν. 3175/2003.
Ο παρών Κανονισμός εφαρμόζεται σε κάθε χώρο για τον οποίο υπάρχουν τα δικαιώματα έρευνας ή εκμετάλλευσης σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, εντός του οποίου διενεργούνται οι προαναφερθείσες εργασίες.
Για την κατανόηση των εννοιών που αναφέρονται στις διατάξεις του παρόντος Κανονισμού ορίζονται τα εξής:
α) Έρευνα είναι η δραστηριότητα που αποσκοπεί στην ανακάλυψη γεωθερμικού δυναμικού και στον προσδιορισμό των κοιτασματολογικών του χαρακτηριστικών, με οποιαδήποτε πρόσφορη μέθοδο, συμπεριλαμβανομένης της διάνοιξης γεωτρήσεων και δοκιμαστικών αντλήσεων σε αυτές.
β) Παραγωγική γεώτρηση είναι η γεώτρηση παραγωγής γεωθερμικών ρευστών της οποίας ο τρόπος διάνοιξης, η ανάπτυξη και η ασφαλής χρήση της έχουν πιστοποιηθεί από τον εκμισθωτή.
γ) Γεώτρηση επανεισαγωγής (ή επανέγχυσης) είναι κάθε γεώτρηση καινούργια ή μετατρεπόμενη υπάρχουσα η οποία κατασκευάστηκε με τέτοιο τρόπο ώστε τα γεωθερμικά ρευστά από την επιφάνεια να οδηγούνται στον υπόγειο υδροφόρο από τον οποίο αντλήθηκαν. Ο τρόπος διάνοιξης της γεώτρησης ή η μετατροπή υπάρχουσας γεώτρησης και η ασφαλής χρήση της θα πρέπει να έχουν πιστοποιηθεί από τον εκμισθωτή.
δ) Γεωθερμικό σύστημα εκμετάλλευσης είναι το σύνολο του εξοπλισμού που χρησιμοποιείται για την άντληση του γεωθερμικού δυναμικού, την παραγωγή ενέργειας, την διανομή της στους χρήστες και την επανέγχυση των γεωθερμικών ρευστών.
ε) Ορθολογική αξιοποίηση του γεωθερμικού δυναμικού είναι η ολοκληρωμένη και βέλτιστη ανάπτυξη γεωθερμικού πεδίου, έτσι ώστε, να εξασφαλίζεται το χαμηλότερο δυνατό κόστος, η διαρκής διαθεσιμότητα του δυναμικού, ο βέλτιστος βαθμός ενεργειακής απόδοσης και η μη περιβαλλοντική υποβάθμιση.
1. Ο έλεγχος της τήρησης των διατάξεων του παρόντος Κανονισμού, αναφορικά με θέματα υγιεινής και ασφάλειας εργαζομένων, περιοίκων και διερχομένων διενεργείται από την αρμόδια Επιθεώρηση Μεταλλείων.
2. Ο έλεγχος της τήρησης των διατάξεων του παρόντος Κανονισμού, αναφορικά με την ορθολογική αξιοποίηση του γεωθερμικού πεδίου, όπως αυτή ορίζεται στο προηγούμενο άρθρο, διενεργείται από τον εκμισθωτή του πεδίου.
Ο μισθωτής κάθε γεωθερμικού πεδίου, επιπλέον των υποχρεώσεων που έχει σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 6 του ν. 3175/2003 καθώς και αυτών που απορρέουν από την απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης υπ’ αριθμ. Δ9Β/Φ166/οικ8411/ΓΔΦΠ2373/117/6.5.2005 (ΦΕΚ635Β/12.5.2005), υποχρεούται:
− Να παρακολουθεί και να καταγράφει την υδραυλική συμπεριφορά του γεωθερμικού ταμιευτήρα και των γεωτρήσεων παραγωγής και επανέγχυσης.
− Να εγκαθιστά, να λειτουργεί και να συντηρεί το γεωθερμικό σύστημα εκμετάλλευσης, σύμφωνα με τους όρους της σχετικής σύμβασης και του παρόντος Κανονισμού
− να καταγράφει το αντλούμενο ρευστό δυναμικό, την παραγόμενη ενέργεια και την διατιθέμενη ενέργεια ανά χρήστη
− να υποβάλλει, το πρώτο τρίμηνο κάθε έτους,, στον εκμισθωτή, πλήρη στοιχεία του γεωθερμικού συστήματος εκμετάλλευσης, για το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με το υπόδειγμα του Παραρτήματος Ι.
− να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να μη δημιουργεί καμία ενόχληση (οσμές, δονήσεις, ηχορύπανση, κ.λ.π.) στους περιοίκους.
1. Οι ερευνητικές ή παραγωγικές γεωτρήσεις γεωθερμικών πεδίων χαμηλής θερμοκρασίας θα πρέπει να απέχουν τουλάχιστον:
- 10 μέτρα από τριγωνομετρικά σημεία.
- 50 μέτρα από εθνικό ή επαρχιακό δρόμο.
- 100 μέτρα από σχολεία, εκκλησίες, ή άλλο δημόσια κτήρια ή κατοικίες.
- 500 μέτρα από τα όρια βεβαιωμένου γεωθερμικού πεδίου
- 3000 μέτρα από τα όρια υπόγειου μεταλλείου. Το όριο αυτό μπορεί να μειωθεί μετά από γνώμη της Δ/ νσης του μεταλλείου και απόφαση του αρμόδιου Επιθεωρητή Μεταλλείων
- Σε περίπτωση γειτνίασης των γεωτρήσεων με αναγνωρισμένες ιαματικές πηγές, εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 1, παρ. 3 του ν. 3175/2003.
2. Οι ερευνητικές ή παραγωγικές γεωτρήσεις γεωθερμικών πεδίων υψηλής θερμοκρασίας θα πρέπει να απέχουν τουλάχιστον:
- 500 μέτρα από σχολεία, εκκλησίες, ή άλλα δημόσια κτήρια ή κατοικίες.
Τα υπόλοιπα όρια παραμένουν τα ίδια με τα ορισθέντα στην προηγούμενη παράγραφο.
3. Σε περίπτωση που ερευνητικές ή και παραγωγικές γεωτρήσεις διανοίγονται κοντά σε αγωγό νερού ή φυσικού αερίου, δίκτυα ΔΕΗ, ΟΤΕ, κ.λ.π. πρέπει να λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία τους και να απέχουν τουλάχιστον :
- 20 μέτρα από κεντρικούς υπόγειους αγωγούς (φυσικού αερίου, ύδρευσης, άρδευσης κλπ.).
- 20 μέτρα από γραμμές διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, μέσης τάσεως και 70 μέτρα από γραμμές υψηλής τάσεως.
4. Τα ανωτέρω όρια των παραγράφων 1 και 2 μπορούν να μειωθούν κατόπιν απόφασης του αρμόδιου Επιθεωρητή Μεταλλείων, με τη γραπτή συναίνεση του εκμισθωτή και μετά από τεκμηριωμένο αίτημα του μισθωτή.
1. Η θέση κάθε γεώτρησης θα πρέπει να προσδιορίζεται με ορθογώνιες επίπεδες καρτεσιανές συντεταγμένες στο Ελληνικό Γεωδαιτικό Σύστημα Αναφοράς του 1987 καθώς και με ορθογώνιες αζιμουθιακές συντεταγμένες στην προβολή Hatt , εξαρτημένες από το Εθνικό Τριγωνομετρικό Δίκτυο και να ορίζεται το Κέντρο Φύλλου Χάρτη κλίμακας 1:100.000, μέσα στο οποίο εμπίπτει, με τα στοιχεία γεωγραφικού πλάτους L και γεωγραφικoύ μήκους Μ, από Αθήνα. Οι τεχνικές προδιαγραφές αναφορικά με το γεωδαιτικό και προβολικό σύστημα αναφοράς, το τριγωνομετρικό και υψομετρικό δίκτυο και τις απαραίτητες μετατροπές συντεταγμένων, να εναρμονίζονται πλήρως με τις αντίστοιχες προδιαγραφές που προβλέπονται από την απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.E. με αριθμό 71154/4228/12.7.1995 (ΦΕΚ 639 Δ΄/19.7.1995), όπως αυτή κάθε φορά ισχύει.
2. Για κάθε γεώτρηση θα πρέπει να υπάρχει ειδικό θεωρημένο Βιβλίο − Ημερολόγιο γεώτρησης το οποίο θα ενημερώνεται καθημερινά με όλες τις μεταβολές καθώς και τα αποτελέσματα μετρήσεων και θα υπογράφεται από τον αρμόδιο επιβλέποντα, σύμφωνα με το υπόδειγμα του Παραρτήματος ΙΙ.
1. Οι γεωτρήσεις διακρίνονται στις εξής κατηγορίες:
α) Ερευνητικές γεωτρήσεις που έχουν ως σκοπό τη μέτρηση θερμικών χαρακτηριστικών των γεωλογικών σχηματισμών και τη διαπίστωση ύπαρξης θερμών ρευστών.
β) Παραγωγικές γεωτρήσεις που έχουν ως στόχο κυρίως την παραγωγή γεωθερμικών ρευστών και, δευτερευόντως τη μελέτη των υδραυλικών, χημικών και θερμοτεχνικών χαρακτηριστικών του γεωθερμικού ταμιευτήρα.
γ) Γεωτρήσεις έγχυσης−επανέγχυσης (εισαγωγής−επανεισαγωγής) των γεωθερμικών ρευστών.
δ)Γεωτρήσεις μικρής διαμέτρου και βάθους για της ανάγκες της σεισμικής − γεωφυσικής έρευνας.
2. Ο διατρητικός εξοπλισμός που θα χρησιμοποιηθεί πρέπει να έχει κατασκευαστεί σύμφωνα με τις ισχύουσες διεθνείς προδιαγραφές.
3. Ο μισθωτής θα διευθετήσει το επιφανειακό και υπόγειο εξοπλισμό μιας ερευνητικής γεώτρησης κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί να εκτελεστεί οποιαδήποτε δοκιμή θα αιτηθεί από τον εκμισθωτή. Θα περιλαμβάνεται και συσκευή για τον προσδιορισμό θερμοκρασίας ρευστού στην έξοδο της γεώτρησης.
4. Ο μισθωτής θα διασφαλίζει ότι ο εξοπλισμός της επιφάνειας περιλαμβάνει τέτοιες συνδέσεις βαλβίδων που είναι αναγκαίες για δειγματοληψία νερού, αερίων ή άλλου ρευστού που θα παράγεται.
5. Ο μισθωτής θα διεξάγει περιοδικά ελέγχους αποκλίσεων της γεώτρησης τουλάχιστον ανά 150 μέτρα βάθος, εκτός εάν υπάρχει διαφορετική συμφωνία με τον εκμισθωτή.
1. Ο εκμισθωτής θα πρέπει να ειδοποιείται εντός 24 ωρών από την έναρξη της γεωτρητικής εργασίας.
2. Θα πρέπει να γίνεται σήμανση γεωτρήσεων με μόνιμα στοιχεία αυτής, όπως όνομα γεώτρησης, μισθωτή και διανοίξαντα αυτήν, κ.λ.π.
3. Μετά την ολοκλήρωση της παραγωγικής γεώτρησης ο μισθωτής δεν θα μετακινήσει το γεωτρύπανο από αυτήν χωρίς να λάβει προηγούμενη άδεια του εκμισθωτή. Σε περίπτωση που ο μισθωτής δεν λάβει την άδεια αυτή εντός τριών εργασίμων ημερών, από την ειδοποίηση του εκμισθωτή για την ολοκλήρωση της γεωτρητικής εργασίας, μπορεί να μετακινεί το γεωτρύπανο ελεύθερα.
4. Ο μισθωτής οφείλει να εκτελέσει δοκιμές παραγωγής μιας γεώτρησης με μέθοδο από τον εκμισθωτή επιστημονικά αποδεκτή.
5. Εντός τριών μηνών από την απομάκρυνση του γεωτρύπανου από τη γεώτρηση, ο υπεύθυνος του έργου θα υποβάλλει στον εκμισθωτή έκθεση που θα περιέχει τις ακόλουθες πληροφορίες:
- τις συντεταγμένες και το υψόμετρο του στομίου της γεώτρησης στο ισχύον εθνικό προβολικό σύστημα.
- το συνολικό βάθος των ερευνητικών γεωτρήσεων
- αναφορά στις ζώνες απώλειας κυκλοφορίας λάσπης διάτρησης, ή στις ζώνες απότομης εκτόνωσης αερίων κατά τη διάτρηση ερευνητικών γεωτρήσεων.
- Αντίγραφο του Βιβλίου − Ημερολογίου της γεώτρησης
- Τα αποτελέσματα τυχόν μετρήσεων από ανάλυση δειγμάτων, σύσταση−όγκο−θερμοκρασία αερίων, πιέσεις, παραγωγικές δοκιμές, στρωματογραφία, κ.λ.π.
- Όποια επιπλέον πληροφορία ζητηθεί από τον εκμισθωτή
6. Όταν γίνεται δειγματοληψία των θρυμμάτων ή των πυρήνων από μία ερευνητική γεώτρηση, θα ειδοποιείται άμεσα το ΙΓΜΕ. Εφ’ όσον το ΙΓΜΕ εκφράσει το ενδιαφέρον του, ο μισθωτής θα ακολουθεί τις οδηγίες του ΙΓΜΕ καθ΄ όλη τη διάρκεια της δειγματοληψίας. Μετά το πέρας αυτής, τα δείγματα θα αποστέλλονται στα κεντρικά γραφεία του ΙΓΜΕ, με τα έξοδα να βαρύνουν το ΙΓΜΕ, εντός 15 ημερών μετά την ολοκλήρωση της γεώτρησης.
Εάν, εντός 30 ημερών από την ημερομηνία γνωστοποίησης της δειγματοληπτικής γεώτρησης στο ΙΓΜΕ, δεν εκφραστεί σχετικό ενδιαφέρον, ο μισθωτής δεν έχει υποχρέωση σχετικά με τη φύλαξη δειγμάτων της δειγματοληπτικής γεώτρησης.
7. Η πληροφορία που προέρχεται από τις ερευνητικές γεωτρήσεις θα τηρείται ως εμπιστευτική από τον εκμισθωτή / Υπ. Αν. για 10 έτη, από την εκτέλεση των γεωτρήσεων οπότε και θα καθίσταται κοινής χρήσης από κάθε ενδιαφερόμενο.
Οι εμπιστευτικές πληροφορίες μπορούν να διατεθούν πριν από την παρέλευση των 10 ετών στους:
- Κυβέρνηση
- Διεθνείς οργανισμούς, εφ’ όσον τηρείται ο εμπιστευτικός τους χαρακτήρας.
- Σε κάθε ενδιαφερόμενο, εφ’ όσον ο μισθωτής του πεδίου παραιτηθεί, κηρυχθεί έκπτωτος ή με τη σύμφωνη γνώμη του.
1. Η ορθολογική διαχείριση του γεωθερμικού δυναμικού περιλαμβάνει όλες εκείνες τις διαδικασίες οι οποίες εξασφαλίζουν στο γεωθερμικό σύστημα εκμετάλλευσης:
- την συνεχή και σταθερή τροφοδοσία του με γεωθερμικά ρευστά
- την ομαλή και συνεχή, ενεργειακή παραγωγή και τροφοδοσία των ενεργειακών χρηστών με υψηλό βαθμό ενεργειακής απόδοσης, και
- την αποφυγή περιβαλλοντικής υποβάθμισης.
2. Η ορθολογική διαχείριση των γεωθερμικών πεδίων πρέπει να βασίζεται σε σταθερό ισοζύγιο παραγωγής και αναπλήρωσης του γεωθερμικού ρευστού. Το ισοζύγιο αυτό προκύπτει από τη μελέτη του ταμιευτήρα κατά το στάδιο των παραγωγικών δοκιμών και αντλήσεων και αναφέρεται υποχρεωτικά στην τεχνικοοικονομική μελέτη που απαιτείται για τη μίσθωση του πεδίου.
3. Κατά τη διάρκεια των εργασιών διαχείρισης θα πρέπει:
− Ο ρυθμός άντλησης γεωθερμικού δυναμικού να μην υπερβαίνει τον ρυθμό τροφοδοσίας του γεωθερμικού ταμιευτήρα.
− Να γίνεται διαδοχική χρήση της θερμικής ενέργειας από εγκαταστάσεις υψηλής σε χαμηλής θερμοκρασιακής απαίτησης.
− Να εξετάζεται η πιθανή περαιτέρω αξιοποίηση υποπροϊόντων−παραπροϊόντων μετά την ενεργειακή αξιοποίηση των προϊόντων γεωθερμικού πεδίου.
1. Τα υποπροϊόντα του γεωθερμικού δυναμικού στην περίπτωση των γεωθερμικών ρευστών χαμηλής θερμοκρασίας θα πρέπει, είτε να εγχύονται σε υπόγειο φυσικό αποδέκτη, είτε να επανεγχύονται στον γεωθερμικό ταμιευτήρα από τον οποίο αντλήθηκαν. Σε ειδικές περιπτώσεις (απουσία ρύπων στα γεωθερμικά ρευστά, χημική σύσταση ίδια ή καλύτερη από αυτήν που απαιτείται για να χαρακτηριστούν ως κατάλληλα για άρδευση) μπορεί να επιτραπεί η διάθεσή του υποπροϊόντος σε επιφανειακούς αποδέκτες υγρών αποβλήτων ή και στη θάλασσα, εφ’ όσον προβλέπεται στην Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και μετά από άδεια διάθεσης υγρών αποβλήτων της αρμόδιας αρχής.
2. Στην περίπτωση των γεωθερμικών ρευστών υψηλής θερμοκρασίας τα υποπροϊόντα του γεωθερμικού δυναμικού θα πρέπει να επανεγχύονται υποχρεωτικά στον γεωθερμικό ταμιευτήρα από τον οποίο αντλήθηκαν.
3. Η επιλογή του φυσικού αποδέκτη του υποπροϊόντος γεωθερμικού ρευστού εξαρτάται από τις παρακάτω παραμέτρους:
- Την χημική σύσταση του υποπροϊόντος. Υπάρχουν ορισμένα συστατικά των οποίων η επιφανειακή διάθεση δημιουργεί προβλήματα. Για παράδειγμα τέτοια συστατικά είναι το υδρόθειο (H2S), το βόριο (B3+), το φθόριο (F−).
- Την ποσότητα και την θερμοκρασία του υποπροϊόντος
- Την επίδραση της μη επανέγχυσης στα αποθέματα του γεωθερμικού ταμιευτήρα
- Τις περιβαλλοντικές επιδράσεις.
1. Η επιλογή των υλικων κατασκευής του γεωθερμικού συστήματος εκμετάλλευσης εξαρτάται και από τις διαβρωτικές ιδιότητες των γεωθερμικών ρευστών.
2. Από πλευράς σύστασης των γ/θ ρευστών κύρια αίτια διάβρωσης είναι τα: Η+, Cl−, O2, H2S, CO2, και SO4− −. Για την αντιμετώπιση των διαβρωτικών φαινομένων είναι απαραίτητος ο προσδιορισμός του pH και της χημικής σύστασης των ρευστών. Με την προσθήκη κατάλληλων χημικών ουσιών και την κατάλληλη έτσι διαμόρφωση του pH του ρευστού αναστέλλεται η διαβρωτική δράση και προστατεύεται η εγκατάσταση.
3. Πρέπει επίσης να γίνεται επιλογή κατάλληλων υλικών κατασκευής, και να λαμβάνονται μέτρα προστασίας όπως, επικάλυψη των μεταλλικών επιφανειών με ανθεκτικά στη διάβρωση στρώματα, προσθήκη αναστολέων διάβρωσης και ορθός σχεδιασμός της μονάδας. Τέλος η μεταφορά της θερμότητας του γ/θ ρευστού σε μη διαβρωτικό υγρό (με χρήση εναλλάκτη) και η εύκολη αποσυναρμολόγηση για συντήρηση ή αντικατάσταση των διαβρωμένων τμημάτων είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για τη μερική αντιμετώπιση του προβλήματος.
4. Τα δίκτυα μεταφοράς θερμικής ενέργειας πρέπει να κατασκευάζονται με τέτοιο τρόπο, έτσι ώστε να περιορίζονται στο ελάχιστο οι θερμικές απώλειες στο περιβάλλον.
5. Προκειμένου να ελέγχονται και να καταγράφονται όλες οι απαραίτητες πληροφορίες κατά τη διάρκεια λειτουργίας του γεωθερμικού συστήματος εκμετάλλευσης, θα πρέπει, πάντα να χρησιμοποιείται σύμφωνα και με τους όρους του μισθωτήριου συμβολαίου ο παρακάτω τεχνικός εξοπλισμός:
− Θερμιδομετρητές για τον υπολογισμό της παραγόμενης/διατιθέμενης ενέργειας.
− Πιεσόμετρα.
− Σταθμήμετρα
− Θερμόμετρα
− Ροόμετρα
− κ.λ.π.
6. Για να εξασφαλιστεί η αξιοπιστία των μετρούμενων πληροφοριών, και κυρίως της αντλούμενης και πωλούμενης ενέργειας, πρέπει ο μισθωτής, με πιστοποιημένη διαδικασία να εκτελεί περιοδικούς ελέγχους.
1. Ο μισθωτής θα εξασφαλίσει ότι ένα παραχθέν ρευστό ή ρευστό χρησιμοποιηθέν σε γεώτρηση:
- δεν δημιουργεί κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και ασφάλεια
- δεν μολύνει υπόγειους υδροφορείς ή σώμα νερού ή παραμένει σε θέση απ’ όπου δύναται να μολύνει οποιοδήποτε νερό ή σώμα νερού
- δεν ρέει με τρόπο που να προκαλεί βλάβη σε γη ή δρόμο του επαρχιακού και εθνικού δικτύου
- δεν μολύνει σώμα νερού που φιλοξενεί υδρόβια πανίδα.
2. Ο μισθωτής θα εξασφαλίζει ότι αέριες ουσίες ή οσμές που παράγονται από μία γεώτρηση έρευνας ή παραγωγής η την παραγωγική μονάδα δεν προκαλούν κίνδυνο ή ενόχληση στο κοινό.
3. Ο μισθωτής θα διαθέτει τα ρευστά και τα αέρια που παράγουν γεωτρήσεις ή παραγωγικές μονάδες με μέθοδο σύμφωνη με την νομοθεσία και εγκεκριμένη από τον εκμισθωτή.
Ο αντιεκρηκτικός μηχανισμός (εξοπλισμός) ασφαλείας (Blow Out Preventer − Β.Ο.Ρ.), που θα χρησιμοποιηθεί κατά τη διάτρηση, πρέπει να ανήκει στην κατάλληλη κλάση, ανάλογα με το προβλεπόμενο τελικό βάθος της γεώτρησης και την αναμενόμενη πίεση, σύμφωνα με τις ισχύουσες διεθνείς προδιαγραφές.
Κατά τη διάτρηση της γεώτρησης, ο ανωτέρω εξοπλισμός Β.Ο.Ρ. θα πρέπει καθόλη τη διαρκεια των εργασιών:
(α) να αποτελείται κατ’ ελάχιστο από ένα σφαιροειδή (κυκλικό, annular preventer) μηχανισμό και 2 ή περισσότερους μηχανισμούς – σιαγόνες (ram preventers). Οι ram preventers συνίστανται από μία κενή σιαγόνα και 1 ή περισσότερες που θα κλείνουν γύρω από τη διατρητική στήλη ή τη σωλήνωση που χρησιμοποιούνται στη γεώτρηση και
(β) να συνδέεται με μία φλάντζα σωλήνωσης, που να έχει 2 εξόδους ονομαστικής διαμέτρου 50mm που να κλείνουν από 50mm βαλβίδες−φλάντζας υψηλού όγκου και πίεσης.
Σε κάθε μονάδα αποτροπής ανατίναξης θα πρέπει να διεξάγεται εκτεταμένη δοκιμή αντοχής, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές εγκεκριμένες από τον εκμισθωτή και προβλεπόμενες στην Τεχνική Μελέτη Εκμετάλλευσης.
1. Ο μισθωτής θα παίρνει κάθε πρόσφορο μέτρο και προφύλαξη για να προλάβει την ανεξέλεγκτη ροή από μία γεώτρηση και θα αναφέρει εντός 24 ωρών, στην αρμόδια Υπηρεσία του Υπουργείου Ανάπτυξης και στον εκμισθωτή, οποιαδήποτε περίπτωση ανεξέλεγχτης ροής.
2. Ο μισθωτής θα τοποθετεί δεύτερη επιπλέον επιφανειακή σωλήνωση, εφαρμόζοντας εγκεκριμένη μέθοδο από τον εκμισθωτή, σε ένα ελάχιστο βάθος από την επιφάνεια, ίσο με 15% τουλάχιστον του αναμενόμενου τελικού βάθους σωλήνωσης, και θα τσιμεντώνεται εξωτερικά με τσιμέντο υπό πίεση(διάκενο σωλήνα−πετρώματος).
1. Μετά τη συμπλήρωση ή την τελική εγκατάλειψη μιας γεώτρησης, ερευνητικής ή παραγωγικής, ο μισθωτής οφείλει, παράλληλα με την εφαρμογή της εγκεκριμένης περιβαλλοντικής μελέτης, να λάβει τα εξής μέτρα:
α. Να καθαρίσει την περιοχή από τα άχρηστα υλικά
β. Να αποστραγγίσει συσσωρευμένα υγρά και να γεμίσει εκσκαφές
γ. Να απομακρύνει τσιμεντένιες βάσεις, εξοπλισμό και υλικά που δεν χρησιμοποιούνται για παραγωγή
δ. Να ισοπεδώσει το έδαφος και να αφήσει την περιοχή σε μία κατάσταση πολύ παρόμοια με αυτήν που είχε πριν την έναρξη των γεωτρητικών εργασιών.
ε. Να σφραγίζει όλες τις γεωτρήσεις για τις οποίες δεν προβλέπεται περαιτέρω αξιοποίησή τους.
2. Ο μισθωτής μπορεί να ζητήσει πιστοποιητικό αποκατάστασης της επιφάνειας από τον εκμισθωτή αφού ολοκληρώσει την αποκατάσταση του χώρου των γεωτρητικών εργασιών.
3. Εάν ο ιδιοκτήτης του εδάφους δώσει γραπτή συγκατάθεση ο μισθωτής μπορεί να μην προβεί στις ενέργειες γ και δ της πιο πάνω παραγράφου 1.
1. Γενικά. Όλες οι εργασίες με σκοπό την έρευνα και την εκμετάλλευση Γεωθερμικού Δυναμικού πρέπει να εκτελούνται με τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια των απασχολούμένων στο έργο και να μην τίθεται σε κανένα κίνδυνο η υγεία τους.
Επί πλέον των διατάξεων του παρόντος, για την επίτευξη των ανωτέρω σκοπών εφαρμόζονται και οι διατάξεις του Κανονισμού Μεταλλευτικών και Λατομικών Εργασιών, του νμου 1568/85, καθώς και των σχετικών προεδρικών διαταγμάτων που εκδόθηκαν με τις εξουσιοδοτήσεις του νόμου αυτού και ειδικότερα του π.δ. 177/1997 «Ελάχιστες προδιαγραφές για τη βελτίωση της προστασίας, της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων στις εξορυκτικές δια γεωτρήσεων βιομηχανίες σε συμμόρφωση με την οδηγία 92/91/ΕΟΚ». (ΦΕΚ 150/Α/15.7.1997).
Σε περίπτωση που από τις ανωτέρω διατάξεις προβλέπονται διαφορετικές ρυθμίσεις για τα ίδια θέματα, ισχύει η αυστηρότερη.
2. Εξοπλισμός γεωτρήσεων. Θα πρέπει να διατίθεται ο κατάλληλος γεωτρητικός εξοπλισμός με τα απαραίτητα παρελκόμενα (αντιεκρηκτικός μηχανισμός ασφαλείας (Β.Ο.Ρ.), ανιχνευτές αερίων κ.λ.π.) κατά περίπτωση για αντιμετώπιση τυχόν υψηλών πιέσεων, θερμοκρασιών και έντονου αρτεσιανισμού (οver flow).
3. Προσωπικό. Το προσωπικό που θα απασχολείται σε γεωθερμικές εργασίες πρέπει να είναι εξειδικευμένο και εκπαιδευμένο στην αντιμετώπιση καταστάσεων με υψηλές θερμοκρασίες, πιέσεις και επικίνδυνα αέρια, καθώς και σε θέματα κατασκευής γεωθερμικών γεωτρήσεων (όπως τσιμεντώσεις, σωληνώσεις, κ.λ.π.).
1. Κατά τις εργασίες έρευνας αξιοποίησης της γεωθερμικής ενέργειας υπάρχει η περίπτωση της διαρροής, από τα γεωθερμικά ρευστά, ενός η περισσοτέρων από τα εξής αέρια: υδρόθειο, διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο, υδρογόνο, οξυγόνο, άζωτο, αμμωνία. Ορισμένα από αυτά είναι πολύ τοξικά για την υγεία των εργαζομένων (π.χ. το υδρόθειο, το μεθάνιο) και πρέπει να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία τους.
Η έκλυση των αερίων αυτών γίνεται κυρίως κατά τη διάνοιξη των γεωτρήσεων και την άντληση των ρευστών. Τότε θα πρέπει να λαμβάνονται αφ’ ενός τα μέτρα που περιγράφονται στην εκτέλεση των γεωτρήσεων και αφ’ ετέρου να γίνεται διαχωρισμός και δέσμευση των αερίων κατά την άντληση των ρευστών ώστε να μη διαφεύγουν στην ατμόσφαιρα.
Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του έργου πρέπει να υπάρχει συνεχής παρακολούθηση και καταγραφή των επιπέδων των αερίων ώστε να συγκρατούνται οι τιμές τους κάτω των μεγίστων επιτρεπομένων ορίων που καθορίζονται από την εθνική και κοινοτική νομοθεσία (ΚΜΛΕ και π.δ. 307/1986, όπως έχει τροποποιηθεί).
Στην περίπτωση χρησιμοποίησης του διοξειδίου του άνθρακα για την επιτάχυνση της ανάπτυξης των φυτών στα γεωθερμικά θερμοκήπια πρέπει να παρακολουθείται και να καταγράφονται συνεχώς τα επίπεδα του, ώστε να μην υπερβεί τα επιτρεπτά όρια για τον ανθρώπινο οργανισμό.
Οι μετρήσεις και τα αποτελέσματα των μετρήσεων που προβλέπονται από τα πιο πάνω, για κάθε θέση εργασίας και ημερομηνία, πρέπει να καταχωρούνται ενυπόγραφα μαζί με τα λοιπά στοιχεία (μέθοδοι, όργανα, χρόνοι μετρήσεων, κλπ.) σε ειδικά θεωρημένο βιβλίο.
1. Προστασία της υγείας από το υδρόθειο. Το υδρόθειο είναι ένα αέριο, που παρουσιάζει κατά τόπους συγκεντρώσεις, βαρύτερο από τον αέρα και συναντάται κυρίως στις γεωτρήσεις πετρελαίου και μερικές φορές στις γεωθερμικές γεωτρήσεις.
Οι επιφανειακές εγκαταστάσεις πρέπει να είναι σχεδιασμένες έτσι ώστε να περιορίζονται στο ελάχιστο οι διαφυγές ατμών στην ατμόσφαιρα.
2. Ανίχνευση Υδρόθειου. Υπάρχουν διάφορες συσκευές για την ανίχνευση και τη μέτρηση της ποσότητος του υδροθείου στον αέρα (συγκέντρωση). Αυτές μπορεί να είναι είτε φορητές, είτε μόνιμες.
Σε κλειστούς χώρους άντλησης γεωθερμικών ρευστών, όπου εκτιμάται πιθανή ύπαρξη υδροθείου, είναι υποχρεωτική η χρησιμοποίηση μηχανισμών μόνιμης παρακολούθησης συγκεντρώσεων υδροθείου με παράλληλη ενεργοποίηση οπτικών και ακουστικών σημάτων συναγερμού σε περίπτωση υπέρβασης των ορίων.
3. Προστατευτικά Μέσα. Επιπλέον των μηχανισμών ανίχνευσης πρέπει να υπάρχουν και τα απαραίτητα προστατευτικά μέσα, όπως ειδικές μάσκες με κατάλληλα φίλτρα, ή και αναπνευστικές συσκευές, τα οποία θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε έκτακτες καταστάσεις ή από συνεργεία διάσωσης.
4. Λήψη μέτρων. Τα μέτρα που θα ληφθούν αποφασίζονται από τον υπεύθυνο του έργου, σε συνεργασία με τον αρμόδιο τεχνικό ασφάλειας, σε εφαρμογή των αποτελεσμάτων της γραπτής εκτίμησης επαγγελματικών κινδύνων και του εγγράφου ασφάλειας και υγείας.
Προσαρτώνται και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της παρούσας τα παραρτήματα που αναφέρονται στα άρθρα 4 και 6 της παρούσας και έχουν ως ακολούθως:
α. Αριθμός ερευνητικών και παραγωγικών γεωτρήσεων
β. Αντλούμενη ποσότητα γεωθερμικών ρευστών ανά παραγωγική γεώτρηση
γ. Μέση θερμοκρασία αντλούμενων γεωθερμικών ρευστών ανά γεώτρηση
δ. Στάθμη παραγωγικών γεωτρήσεων
ε. Περίοδος λειτουργίας γεωθερμικού συστήματος εκμετάλλευσης
ζ. Ώρες λειτουργίας γεωθερμικού συστήματος
η. Εγκατεστημένη ισχύς
θ. Παραγόμενη θερμική και ηλεκτρική ενέργεια
ι. Διατιθέμενη σε τρίτους ηλεκτρική και θερμική ενέργεια
ια. Ώρες λειτουργίας εφεδρικού συστήματος, είδος καυσίμου και ποσότητα.
α. βάθος στην αρχή και το τέλος κάθε προχώρησης
β. όλα τα δεδομένα των σωληνώσεων που περιλαμβάνουν: μέγεθος, τύπο, ποιότητα, βάρος, καινουργή και μεταχειρισμένα και το βάθος τοποθέτησης.
γ. λεπτομέρειες του τσιμεντώματος
δ λεπτομερή καταγραφή νερού, αερίου ή άλλου ρευστού που συναντήθηκε, ανεξάρτητα από ποσότητα
ε. αναφορά σε δοκιμές που εκτελέστηκαν
στ. πλήρη στοιχεία δοκιμών σχηματισμών
ζ. λεπτομέρειες όλων των περιπτώσεων που οι ΒΟΡ έκλεισαν με την αιτιολογία κλεισίματος
η. λεπτομέρειες οποιασδήποτε απώλειας ρευστού διάτρησης στο σχηματισμό
θ. χρονική διάρκεια κάθε εργασίας
ι. επωνυμία εταιρίας διάτρησης και τύπο γεωτρύπανου και
ια. ημερομηνίες κατασκευής γεωτρύπανου
Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως αφότου και ισχύει.
Αθήνα, 24 Οκτωβρίου 2005
Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΑΛΑΓΚΟΥΔΗΣ